Prawo do obrony – Akademia Paragrafu

Prawo do obrony

Daniel Bracanović

 

Oskarżonemu, czyli osobie, przeciwko której skierowano do sądu akt oskarżenia, oraz podejrzanemu, czyli osobie której przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa, przysługuje prawo do obrony. Osoby na co dzień niewykonujące zawodów prawniczych częstokroć pytają o sens posiadania przez osoby, wobec których prowadzone jest postępowanie karne, wachlarza uprawnień, które pozwalają na przeciwstawianie się stawianym zarzutom i „granie na nosie” wymiarowi sprawiedliwości. Należy jednak pamiętać, iż potencjalnym oskarżonym może stać się każdy. Organy ścigania oraz wymiaru sprawiedliwości tworzą ludzie, na co dzień popełniający różnego rodzaju błędy, które zdarzają się zarówno asom prokuratury, jak i najwybitniejszym sędziom. Sytuacja, w której oskarżony czy podejrzany (niewinny, dopóki winy nie stwierdzi się prawomocnym wyrokiem skazującym) pozbawiony jest możliwości dbania o swoje interesy w postępowaniu karnym, stwarza jedynie fikcję sprawiedliwego procesu.

Zasada prawa do obrony jest skodyfikowana w art. 6 Kodeksu postępowania karnego, a także ujęta jest w Konstytucji RP. Ponadto, gwarancje jej dotyczące znajdują się w treści aktów prawa międzynarodowego wiążących Rzeczpospolitą Polską, stanowiących dorobek systemów ochrony praw człowieka.

Naruszenie zasady prawa do obrony poprzez to, że oskarżony nie miał obrońcy wówczas, kiedy zachodziły okoliczności obrony obowiązkowej lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy jest bezwzględną przyczyną odwoławczą (to znaczy, że sąd musi ją badać w każdym postępowaniu, bez względu czy strona podniosła wątpliwości co do tej kwestii). Podobnie, jeśli sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa. Skutkiem tych uchybień będzie uchylenie wyroku.

 

Zadanie jest współfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014-2020.

Definicja przestępstwa – Akademia Paragrafu

Definicja przestępstwa (część I)

Kamil Kowalczyk

W Polsce to czym jest przestępstwo reguluje Kodeks karny. Zaskakująco nie zawiera on definicji przestępstwa, a jedynie w następujących po sobie przepisach wskazuje jego elementy. Na tej podstawie wiemy, że przestępstwo jest:

 

 

  • Czynem człowieka

 

w najprostszych słowach, jest to uzewnętrznione zachowanie, będące przejawem jego woli. Na przykład kierowanie samochodem, jedzenie widelcem, strzelanie z pistoletu. Nie jest czynem działanie, które dzieje się poza kontrolą człowieka, np. ruchy padaczkowe, przewrócenie się w wyniku utraty przytomności, lunatykowanie. W rozumieniu prawa, czynem jest również zaniechanie, a więc sytuacja, w której dana osoba była zobowiązana do działania, czego jednak nie zrobiła.

Również nikt inny poza człowiekiem nie może ponieść odpowiedzialności karnej – nie może być to zwierzę, czy zbiorowy organ (np. zarząd spółki, rada dzielnicy). Zasada ta jest dodatkowo jeszcze ograniczona przez wiek sprawcy, o czym szczegółowo później.

 

 

  • Czynem zabronionym przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia

 

jest to jedna z podstawowych zasad prawa karnego, wyrażona słowami: „nie ma przestępstwa bez ustawy”. Należy to rozumieć w ten sposób, że nikt nie może zostać ukarany za coś co zrobił, gdy prawo nie uznawało tego za przestępstwo. Nawet późniejsza zmiana prawa i kryminalizacja czynu (czyli sprawienie, że jest on karalny), nie mogą spowodować pociągnięcie do odpowiedzialności osób, które dopuściły się go zanim nowe prawo weszło w życie – np. z dniem 1 września 2017 r. przestępstwem stało się niezatrzymanie pojazdu do kontroli drogowej. Jednakże osoby, które nie dostosowały się do polecenia policjanta i zbiegły (lub usiłowały zbiec) z miejsca kontroli przed tą datą, nie mogą być pociągnięte do odpowiedzialności karnej.

 

 

  • Bezprawne

 

czyli niezgodne z normą prawną. Jak już wcześniej zasygnalizowaliśmy, normy rozsiane są po całym systemie prawa. Wyznaczają one wszystkim jego adresatom reguły zachowania w danej sytuacji. Przykładowymi niech będą prawo własności, wynikające z art. 21 Konstytucji („Rzeczpospolita Polska chroni własność”), czy obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków pracy, którego źródłem jest art. 207 Kodeksu pracy („Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy”). Naruszenie tych konkretnych norm (kradzież, lekceważenie zasad BHP) będzie skutkować odpowiedzialnością karną. Oczywiście nie zawsze musi tak być, bowiem nie każda norma obwarowana jest karą (sankcją). Złamanie większości z nich nie jest przestępstwem, ale może się wiązać z odpowiedzialnością:

  • cywilną, np. odszkodowanie za nieterminowe wykonanie umowy
  • administracyjną, np. cofnięcie pozwolenia na prowadzenie hurtowni alkoholu w przypadku naruszenia jego zasad oraz ewentualna kara finansowa;
  • innego rodzaju.

Jednocześnie, jeżeli dany czyn nie narusza żadnej normy, nie może też stanowić przestępstwa.

 

Zadanie jest współfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014-2020.

 

Jak wybrać studia prawnicze? – Akademia Paragrafu

Jak wybrać studia prawnicze?

Jagoda Kołodziejczuk

 

Studia prawnicze oferowane są przez wiele uczelni w Polsce i w różnych formach – zarówno przez publiczne uniwersytety jak i prywatne szkoły wyższe, bezpłatnie lub za opłatą czesnego. W zależności od miejsca zamieszkania, możliwości finansowych i oczekiwań wybór szkoły będzie różny.

W pierwszej kolejności – jak wybrać tryb studiów?

  • Tryb dzienny (stacjonarny) umożliwia studiowanie bezpłatne dla studentów spełniających określone kryteria rekrutacyjne, oparte na wynikach egzaminów maturalnych. Najczęściej punktowanymi przedmiotami egzaminacyjnymi w przypadku studiów prawniczych są: historia, wiedza o społeczeństwie lub geografia w wersji rozszerzonej. Zajęcia odbywają się w tygodniu, w przypadku większości uczelni możliwe jest nieznaczne modyfikowanie planu przedmiotów tak, aby móc je dostosować do pracy czy innego kierunku.
  • Tryb wieczorowy (niestacjonarny) to studiowanie za opłatą czesnego wraz z dodatkowym kryterium punktacji z egzaminu maturalnego, o odpowiednio obniżonym progu w stosunku do studiów dziennych. W zależności od uczelni zajęcia odbywa się wraz ze studentami w trybie dziennym lub w weekendy, co pozwala na podjęcie pracy czy dojeżdżanie na zajęcia z innego miasta.

Jaką uczelnię wybrać?

  • Uczelnia publiczna w swojej ofercie ma studia w trybie dziennym i wieczorowym, co wiąże się również z wysokim progiem punktowym w ramach rekrutacji. Zwyczajowo uczelnie publiczne są uznawane za atrakcyjniejsze– mają bogaty program zajęć, umożliwiają podjęcie interdyscyplinarnego programu studiów, mogą pochwalić się uznaną w środowisku akademickim kadrą wykładowców, dają możliwości rozwoju naukowego.
  • Uczelnia prywatna oferuje studia odpłatne, ale pozwala na większą swobodę w dysponowaniu swoim czasem – dla osób, które chcą podjąć pracę, założyć rodzinę lub studiują inny kierunek studiów który wymaga dużo poświęconego czasu mogą tak organizować swoje studia, aby nie rezygnować z innych swoich aktywności. Z czasem również uczelnie prywatne poszerzyły swoją ofertę w zakresie przedmiotów, coraz częściej mają również konkurencyjne warunki lokalne i kadrowe.

 

Zadanie jest współfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014-2020.