AmademiaParagrafu_projekt_v0.2.0

Stosunki między rodzicem, a dzieckiem – Akademia Paragrafu

Autor: Martyna Sepko

Nawet bez regulacji kodeksowych nie ulega wątpliwości, że rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku, dbania oraz wspierania siebie nawzajem. Prawo dostosowało się do powszechnej praktyki i istnieją uregulowania przyznające rodzicom określone uprawnienia, które rodzice wykonują jako władzę rodzicielską, przy jednoczesnym nałożeniu pewnych obowiązków na dzieci.
Zaczynając od dzieci – zobowiązane są one pomagać rodzicom we wspólnym gospodarstwie. Jeżeli mieszkają u rodziców i pozostają na ich utrzymaniu, to ich obowiązkiem jest również przyczynianie się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny. Jeśli dziecko posiada jakieś dochody (z np. pracy dorywczej czy też wakacyjnej) to może być zobowiązane do podzielenia się tymi dochodami ze swoją rodziną, szczególnie gdy rodzina znajduje się w ubóstwie. Również co oczywiste prawo wymaga, by dzieci słuchały się rodziców. Nie chodzi tu, rzecz jasna, o ślepe posłuszeństwo i wykonywanie każdego polecenia, nadal jednak przyjmuje się, że rodzice, wydając dzieciom polecenia, kierują się ich dobrem i robią to w konkretnym, uzasadnionym celu.
Przechodząc do rodziców warto na początku wyjaśnić czym jest „władza rodzicielska”. Termin „władza rodzicielska” oznacza rolę rodziców w wychowaniu i wyznacza kształt tej roli nie tylko wobec dzieci, ale i osób trzecich. Ciocia czy babcia nie mają takiej władzy w podejmowaniu decyzji odnośnie do wychowania dziecka (chociażby ustalenia, do jakiej szkoły należy je wysłać) jak rodzice. Władza rodzicielska oznacza także, że dziecko nie zawsze może decydować o sprawach dla siebie istotnych z prostego powodu – nie jest jeszcze dostatecznie rozwinięte fizycznie, psychicznie i intelektualnie oraz brak mu doświadczenia życiowego, które posiadają rodzice, a więc podjęte przez niego decyzje (szczególnie tak ważne w młodym wieku) mogą być nieodpowiednie i nie służyć jego dobru.
Władza rodzicielska nie wyklucza uwzględniania opinii dziecka i pytania go o zdanie w ważnych kwestiach.

Rodzice w ramach władzy rodzicielskiej mogą:


• decydować o kwestiach wychowawczych dziecka, takich jak np. wybór szkoły
czy lekarza (także jeśli chodzi o wybór terapii w przypadku poważnych
chorób);
• reprezentować dziecko – każde z rodziców może samodzielnie występować w imieniu dziecka przed wszelkimi organami oraz instytucjami państwowymi, społecznymi; z pewnymi jednak wyjątkami (kiedy np. przeciwko sobie występują rodzic i dziecko, albo rodzeństwo – wtedy rodzice znajdowaliby się w sytuacji konfliktu interesów reprezentując dziecko przeciw sobie i samych siebie w tym samym postępowaniu lub reprezentując jednocześnie kolidujące interesy swoich dzieci);
• zarządzać majątkiem dziecka, np. ustalić, na co przeznaczyć pieniądze z
komunii dziecka.

Rodzic musi wykonywać swoją władzę rodzicielską mając na uwadze – przede wszystkim – interes dziecka oraz interes społeczny. Oznacza to m.in., iż przed podjęciem ważnej dla dziecka decyzji, szczególnie uwzględniającej jego stan majątkowy, rodzice mają obowiązek wysłuchać dziecko i uwzględnić jego zdanie.

Jak wygląda władza rodzicielska, gdy rodzice nie żyją ze sobą? Przysługuje
obydwojgu rodzicom – sąd może jednakże ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania. Zasadą jest, że władza rodzicielska w takim samym stopniu przysługuje matce, jak i ojcu, nawet jeśli nie pozostają w związku małżeńskim. Jeżeli dobro dziecka za tym przemawia, sąd może także powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Przykładem takiego działania jest chociażby przypadek rozstania się rodziców – sąd może wtedy ustalić, że jedynie matka (lub jedynie ojciec) będzie mogła decydować o takich rzeczach jak wybór szkoły dla dziecka, lekarza, zajęć pozaszkolnych czy też wyrażać zgodę na zabiegi medyczne. Odnośnie do ograniczenia władzy rodzicielskiej, gdy przemawia za tym dobro dziecka, ma ono miejsce zazwyczaj w sytuacjach skrajnych, np. kiedy rodzic, pod którego opieką znajduje się dziecko, nadużywa alkoholu lub rodzice nie zgadzają się na wykonanie ratującego życie zabiegu lekarskiego z uwagi na swoje przekonania.

Zazwyczaj obojgu rodzicom zależy na uczestniczeniu w wychowaniu dziecka w jak najszerszym zakresie. Aby doszło do pozbawienia ich tej możliwości, ich zachowanie musiałoby rażąco naruszać dobro dziecka (np. w przypadku uprawdopodobnionego i popartego dowodami molestowania), po stronie rodzica musiałaby leżeć przyczyna uzasadniająca niemożność wykonywania władzy rodzicielskiej (np. wyjątkowo poważna, długotrwała choroba, ograniczająca kierowanie własnym postępowaniem) lub rodzice musieliby zaniedbywać dziecko w znacznym stopniu.
Jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice ą nieznani, ustanawia się dla dziecka tzw. opiekę.

Zadanie jest współfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014-2020.

Tags: No tags

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *