AmademiaParagrafu_projekt_v0.2.0

Definicja przestępstwa – Akademia Paragrafu

Definicja przestępstwa (część I)

Kamil Kowalczyk

W Polsce to czym jest przestępstwo reguluje Kodeks karny. Zaskakująco nie zawiera on definicji przestępstwa, a jedynie w następujących po sobie przepisach wskazuje jego elementy. Na tej podstawie wiemy, że przestępstwo jest:

 

 

  • Czynem człowieka

 

w najprostszych słowach, jest to uzewnętrznione zachowanie, będące przejawem jego woli. Na przykład kierowanie samochodem, jedzenie widelcem, strzelanie z pistoletu. Nie jest czynem działanie, które dzieje się poza kontrolą człowieka, np. ruchy padaczkowe, przewrócenie się w wyniku utraty przytomności, lunatykowanie. W rozumieniu prawa, czynem jest również zaniechanie, a więc sytuacja, w której dana osoba była zobowiązana do działania, czego jednak nie zrobiła.

Również nikt inny poza człowiekiem nie może ponieść odpowiedzialności karnej – nie może być to zwierzę, czy zbiorowy organ (np. zarząd spółki, rada dzielnicy). Zasada ta jest dodatkowo jeszcze ograniczona przez wiek sprawcy, o czym szczegółowo później.

 

 

  • Czynem zabronionym przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia

 

jest to jedna z podstawowych zasad prawa karnego, wyrażona słowami: „nie ma przestępstwa bez ustawy”. Należy to rozumieć w ten sposób, że nikt nie może zostać ukarany za coś co zrobił, gdy prawo nie uznawało tego za przestępstwo. Nawet późniejsza zmiana prawa i kryminalizacja czynu (czyli sprawienie, że jest on karalny), nie mogą spowodować pociągnięcie do odpowiedzialności osób, które dopuściły się go zanim nowe prawo weszło w życie – np. z dniem 1 września 2017 r. przestępstwem stało się niezatrzymanie pojazdu do kontroli drogowej. Jednakże osoby, które nie dostosowały się do polecenia policjanta i zbiegły (lub usiłowały zbiec) z miejsca kontroli przed tą datą, nie mogą być pociągnięte do odpowiedzialności karnej.

 

 

  • Bezprawne

 

czyli niezgodne z normą prawną. Jak już wcześniej zasygnalizowaliśmy, normy rozsiane są po całym systemie prawa. Wyznaczają one wszystkim jego adresatom reguły zachowania w danej sytuacji. Przykładowymi niech będą prawo własności, wynikające z art. 21 Konstytucji („Rzeczpospolita Polska chroni własność”), czy obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków pracy, którego źródłem jest art. 207 Kodeksu pracy („Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy”). Naruszenie tych konkretnych norm (kradzież, lekceważenie zasad BHP) będzie skutkować odpowiedzialnością karną. Oczywiście nie zawsze musi tak być, bowiem nie każda norma obwarowana jest karą (sankcją). Złamanie większości z nich nie jest przestępstwem, ale może się wiązać z odpowiedzialnością:

  • cywilną, np. odszkodowanie za nieterminowe wykonanie umowy
  • administracyjną, np. cofnięcie pozwolenia na prowadzenie hurtowni alkoholu w przypadku naruszenia jego zasad oraz ewentualna kara finansowa;
  • innego rodzaju.

Jednocześnie, jeżeli dany czyn nie narusza żadnej normy, nie może też stanowić przestępstwa.

 

Zadanie jest współfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014-2020.

 

Zostaw komentarz