pexels-photo-357514

5 ciekawostek o zawodach prawniczych, o których nie miałeś pojęcia

Oglądasz już czwarty sezon Ally McBeal a nadal nie wiesz czy “u nas” jest tak samo? Podczas niedzielnego przeżuwania kotleta dziadek znów snuje marzenia o wnuku mecenasie a Ty wciąż się zastanawiasz czy studiować prawo czy może jednak meblarstwo? Ten artykuł jest wręcz stworzony dla Ciebie!

1. Czym się różni zawód radcy prawnego od zawodu adwokata?

Na przestrzeni ostatnich lat regulacje dotyczące zawodów radcy prawnego oraz adwokata kilkukrotnie się zmieniały. W konsekwencji kolejnych modyfikacji coraz bardziej się do siebie upodabniały, przez co obecnie różnice są jeszcze mniej dostrzegalne niż dotychczas. Do niedawna radcowie prawni nie mieli wszystkich uprawnień, jakie przysługiwały adwokatom. Najbardziej istotny – z punktu widzenia klienta – był zakaz prowadzenia przez radcę prawnego spraw rodzinnych oraz występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym. Obecnie to rozróżnienie jest nieaktualne i zarówno adwokat, jak i radca prawny mogą reprezentować strony np. w postępowaniu rozwodowym czy też podjąć się obrony oskarżonego o popełnienie przestępstwa. Na dzień dzisiejszy główną różnicą jest sposób wykonywania zawodów. Otóż adwokaci prowadzą indywidualna działalność gospodarczą, mogą być również partnerami spółek partnerskich. Takie same uprawnienia mają radcowie prawni, chyba że zdecydują się na podjęcie pracy na etacie, czyli w oparciu o umowę o pracę. Takiej możliwości nie posiadają adwokaci. Oznacza to, że duże firmy, które potrzebują bieżącej obsługi prawnej świadczonej na etacie, pod bezpośrednim kierownictwem, zdecydują się na współpracę z radcą prawnym, a nie adwokatem – z jego kancelarią mogliby jedynie współpracować jako z firmą. Nie wyklucza to oczywiście możliwości skorzystania z usług adwokata chociażby do sporządzania umów czy konsultacji problematycznych zagadnień. Z uwagi na tak liczne podobieństwa, coraz częściej postuluje się połączenie obu profesji i zrezygnowanie z utrzymywania odrębności w zakresie kształcenia, regulacji i działalności samorządowej. Co ciekawe, Polska jest jednym z niewielu krajów europejskich, w których występuje taki podział.

ZOBACZ TEŻ!
Każdego adwokata i radcę prawnego można znaleźć na stronie www.rejestradwokatow.pl lub www.rejestrradcow.pl. Jeżeli ktoś informuje, że jest prawnikiem, a nie figuruje w żadnym z tych spisów, może to oznaczać, że jest jedynie absolwentem prawa i może tytułować się „doradcą prawnym”, co oznacza, że nie ukończył aplikacji specjalistycznej ani nie zdał egzaminu zawodowego, a zatem nie może reprezentować nas w sądzie ani sporządzać dla nas pism pod swoim nazwiskiem.

WAŻNE!
Radca prawny może występować w charakterze obrońcy w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe pod warunkiem, że nie pozostaje w stosunku pracy. Zakaz zatrudnienia nie dotyczy pracy w charakterze pracownika naukowego, np. na uniwersytecie.

2. Czy to prawda, że wynagrodzenie adwokata/radcy prawnego stanowi kwota będąca procentem od wygranej?

Zarówno adwokat, jak i radca prawny powinien uzgodnić z potencjalnym klientem wysokość swojego honorarium przed podjęciem się prowadzenia jego sprawy. Wbrew powszechnemu mniemaniu, Kodeksy etyki przewidziane dla obu ww. zawodów prawniczych wprost zabraniają zawierania umów, które przewidywałyby wynagrodzenie za prowadzenie sprawy uzależnione wyłącznie od osiągnięcia pomyślnego wyniku. Oznacza to, że tzw. „umowy na procent” są sprzeczne z podstawowymi zasadami, jakimi powinien kierować się każdy profesjonalny pełnomocnik. Zaoferowanie umowy o tak sformułowanej treści powinno zatem wzbudzić wątpliwości co do rzetelności wybranego prawnika. Skąd takie obostrzenie? Zarówno zawód adwokata, jak i radcy prawnego cechuje się szczególną misją, jaką jest świadczenie pomocy prawnej osobom nieposiadającym fachowej wiedzy. Umowa o świadczenie usług prawniczych to tzw. „umowa starannego działania”, a nie „umowa rezultatu”, dlatego to nie przewidywany wynik sprawy winien decydować o stopniu zaangażowania i staranności pełnomocnika. Warto jednak zaznaczyć, że powyższy zakaz nie wyklucza możliwości zawarcia umowy przewidującej dodatkowe – a więc nie wyłączne – wynagrodzenie za pozytywny wynik sprawy. Czyli możliwa jest sytuacja, w której za prowadzenie sprawy prawnik ustali określoną kwotę, a za uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia dodatkowo „procent od wygranej”.

WAŻNE!
Niezgodność umowy z zasadami etyki nie jest równoznaczna z jej nieważnością. W rażących przypadkach możliwe jest uchylenie się od zawartego zobowiązania, jednak koniecznie jest wykazanie, że taka umowa była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, co bywa bardzo trudne. Z tego powodu zastanów się dwa razy zanim zdecydujesz się na współpracę z osobą, co do której profesjonalizmu nie masz pełnego zaufania! Jeśli zamierzasz zawrzeć umowę o świadczenie usług prawnych upewnij się, że wynagrodzenie będzie ustalone kompleksowo tak, aby wiedzieć czy określona kwota obejmuje takie elementy jak np. udział adwokata/radcy prawnego we wszystkich rozprawach czy sporządzenie środka odwoławczego.

3. Czym się różni zawód radcy prawnego od zawodu adwokata?

Na przestrzeni ostatnich lat regulacje dotyczące zawodów radcy prawnego oraz adwokata kilkukrotnie się zmieniały. W konsekwencji kolejnych modyfikacji coraz bardziej się do siebie upodabniały, przez co obecnie różnice są jeszcze mniej dostrzegalne niż dotychczas. Do niedawna radcowie prawni nie mieli wszystkich uprawnień, jakie przysługiwały adwokatom. Najbardziej istotny – z punktu widzenia klienta – był zakaz prowadzenia przez radcę prawnego spraw rodzinnych oraz występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym. Obecnie to rozróżnienie jest nieaktualne i zarówno adwokat, jak i radca prawny mogą reprezentować strony np. w postępowaniu rozwodowym czy też podjąć się obrony oskarżonego o popełnienie przestępstwa. Na dzień dzisiejszy główną różnicą jest sposób wykonywania zawodów. Otóż radcowie prawni mogą nie tylko prowadzić indywidualną działalność (w tym np. być partnerami spółek partnerskich), ale i zawierać umowy o pracę. Takiej możliwości nie posiadają adwokaci, którzy mogą prowadzić jedynie działalność gospodarczą. Oznacza to, że duże firmy, które potrzebują bieżącej obsługi prawnej świadczonej pod bezpośrednim kierownictwem zdecydują się na współpracę z radcą prawnym, a nie adwokatem. Nie wyklucza to oczywiście możliwości skorzystania z usług adwokata chociażby do sporządzania umów czy konsultacji problematycznych zagadnień. Z uwagi na tak liczne podobieństwa, coraz częściej postuluje się połączenie obu profesji i zrezygnowanie z utrzymywania odrębności w zakresie kształcenia, regulacji i działalności samorządowej. Co ciekawe, Polska jest jednym z niewielu krajów europejskich, w których występuje taki podział.

WAŻNE!
Radca prawny może występować w charakterze obrońcy w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe pod warunkiem że nie pozostaje w stosunku pracy. Zakaz zatrudnienia nie dotyczy pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych.

4. Myślę o podjęciu studiów prawniczych, jednak nie jestem pewien, co dalej. Czy mogę od razu podjąć pracę jako prawnik? Czy muszę robić aplikację?

Duża część osób kończących studia prawnicze decyduje się na kontynuowanie szkolenia na aplikacji. Nie oznacza to jednak, że każdy adept prawa musi przejść przez tę samą ścieżkę do kariery, tj. najpierw 5-letnią naukę na uniwersytecie, a potem aplikację. Możliwości podjęcia aktywności zawodowej są bardzo liczne. Po pierwsze, prawnicy są potrzebni właściwie w każdej większej firmie. Banki, spółki energetyczne, firmy farmaceutyczne, korporacje – każdy z tych podmiotów gospodarczych w swojej działalności prędzej czy później potrzebuje porady prawnika. Co więcej, część z nich stawia na stałą obsługę prawną i zatrudnia sporą rzeszę profesjonalistów, których głównym zadaniem nie jest występowanie w sądzie, a bieżące konsultacje i rozwiązywanie trudnych zagadnień. Po drugie, absolwenci prawa mogą zajmować się doradztwem prawnym. Doradcy prawnego nie należy mylić z radcą prawnym – ten pierwszy może udzielać porad, sporządzać proste pisma procesowe, ale nie może być pełnomocnikiem czy obrońcą w toczącym się procesie. Oczywiście powyższe przykłady to nie jedyne możliwe opcje kariery dla magistra prawa. Warto wspomnieć chociażby o możliwości podjęcia zatrudnienia w urzędach, fundacjach czy na stanowisku asystenta sędziego. Jeżeli poważnie widzisz siebie w roli prawnika i rozważasz wybór studiów, pamiętaj o jednym – prawdziwe życie ma niewiele wspólnego z serialem „Magda M.”, „Ally McBeal” czy „The Suits”. Uzyskanie dyplomu magistra i znajomość przepisów ustawowych to dopiero początek ciężkiej drogi i zdobywania tego, co najcenniejsze – doświadczenia w praktyce. Na rynku pracy można znaleźć wiele osób, które mimo ukończenia studiów nie zrobiły olśniewającej kariery. Z uwagi na bardzo dużą ilość osób posiadających wykształcenie prawnicze, do utrzymania się w zawodzie konieczne jest ciągłe doskonalenie, a często również znalezienie niszowej specjalizacji.

5. Oglądając „Prawo Agaty” zastanawiałam się jak to możliwe, że Marek najpierw wykonywał zawód adwokata, następnie prokuratora a potem znów adwokata? Czy twórcy serialu pomylili się czy jest to możliwe?

Co prawda śledząc seriale prawnicze dobrze jest zachować czujność (nigdy nie wiadomo, którymi drogami błądzi wyobraźnia scenarzysty), jednak w tym przypadku twórcy nie popełnili błędu. Oczywiście analizując perypetie Marka można dojść do przekonania, że niełatwo mu podjąć jednoznaczne decyzje – zarówno w kwestiach sercowych, jak i zawodowych – ale zgodnie z przepisami nic nie stoi na przeszkodzie, aby nawet kolejny raz zmienił zawód. Jakie są zasady przechodzenia z profesji do profesji w zawodach prawniczych? Przede wszystkim adwokat, który pragnie spróbować swoich sił jako prokurator prokuratury rejonowej, musi legitymować się 3-letnim okresem wykonywania działalności w swojej profesji. Następnie, tak samo jak inni kandydaci, musi wziąć udział w ogłaszanym konkursie na dane stanowisko i przedłożyć odpowiednie dokumenty, w tym wykaz 50 prowadzonych przez siebie spraw, w których występował w charakterze pełnomocnika procesowego. W ten sposób można ocenić jego kompetencje zawodowe i ocenić, czy posiada wystarczające umiejętności do objęcia urzędu. Przejście „w drugą stronę” jest jeszcze prostsze – osoba, która zajmowała stanowisko prokuratora jest nieskazitelnego charakteru oraz korzysta w pełni w praw publicznych i ma pełną zdolność do czynności prawnych, może po prostu wpisać się na listę adwokatów i rozpocząć działalność. Oczywiście nie jest może łączenie jednoczesnego wykonywania obu zawodów. Żadna regulacja nie przewiduje limitu możliwych zmian w tym zakresie, a zatem – kto wie? Być może scenarzyści serialu jeszcze nas zaskoczą w kolejnym sezonie! Niewykluczone, że Marek zdecyduje się objąć urząd sędziego. W tym celu Marek musiałby stanąć do konkursu ogłoszonego w „Monitorze Polskim”. Jego kandydaturę oceniałoby najpierw Zgromadzenie Ogólne sądu apelacyjnego albo sądu okręgowego. Po zatwierdzeniu przez Krajową Radę Sądownictwa konieczne byłoby nadto powołanie przez Prezydenta.

6. Przez kilka lat pracowałem w księgowości zajmując się rozliczeniami dużych spółek. Obecnie zastanawiam się nad karierą doradcy podatkowego, jednak nie ukończyłem studiów prawniczych. Czy mam jakiekolwiek szanse na pracę w zawodzie, czy muszę zdobyć tytuł magistra?

Zawód doradcy podatkowego, jakkolwiek często postrzegany jako zawód stricte prawniczy, nie wymaga ukończenia specjalistycznych studiów. Wprawdzie dopuszczalne jest zajmowanie się doradztwem podatkowym przez adwokata czy radcę prawnego, ale kandydat na potencjalnego doradcę podatkowego nie musi legitymować się dyplomem magistra prawa. Jakie są konieczne wymagania do uzyskania wpisu na listę doradców podatkowych? Przede wszystkim ubiegający się musi być osobą pełnoletnią, posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych i pełnię praw obywatelskich. Konieczne jest również wyróżnianie się nieskazitelnym charakterem. W zakresie kompetencji merytorycznych niezbędne jest posiadanie wyższego wykształcenia (przy czym nie ma sprecyzowanych wymagań dotyczących kierunku), odbycie w Polsce sześciomiesięcznej praktyki zawodowej, zdanie egzaminu na doradcę podatkowego oraz złożenie wniosku o wpis na listę w terminie 3 miesięcy od daty egzaminu. Wbrew pozorom, spełnienie powyższych wymogów nie jest proste, albowiem przygotowanie do krajowego egzaminu wymaga znacznego nakładu pracy i opanowania szeregu zawiłości prawa podatkowego. Sam egzamin składa się z dwóch części: pisemnej (teoretycznej) oraz ustnej (praktycznej). Aby zdać, konieczne jest uzyskanie odpowiedniej ilości punktów z każdej części. Nie wystarczy zatem osiągniecie odpowiedniego pułapu z części pisemnej, jeżeli ustna wypowiedź nie zostanie oceniona pozytywnie. Natomiast osoby, które nie wykazały się odpowiednią wiedzą na pierwszym etapie, nie zostają dopuszczone do dalszego etapu, zaś kolejną próbę uzyskania właściwych kwalifikacji mogą podjąć nie wcześniej niż z upływem trzech miesięcy.

Przepisy regulujące powyższe kwestie znajdziesz w następujących aktach prawnych: Kodeks etyki radcy prawnego, Kodeks etyki adwokackiej, ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, Kodeks postępowania karnego, Kodeks postępowania cywilnego, ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym, ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze. Aktualne wersje aktów prawnych znajdziesz zawsze na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych.

Zostaw komentarz